Tapijten uit Perzië – handgeknoopt

Nain behoort tot de bekendste tapijtherkomsten (oorsprong, herkomst) van Iran. De stad Nain ligt noordwestelijk van Isfahan en kent een oude weeftraditie. Hier werden vóór de Khadjaren-dynastie (1794 - 1925) de hoogwaardigste omslagmantels voor edellieden – de zogeheten abas – gemaakt. Onder invloed van de westerse cultuur werd de traditionele omslagmantel als kleding verdrongen door het pak. De wevers verlegden hun werkterrein en begonnen tapijten te knopen.

Dat tapijten uit Nain vandaag hun onmiskenbare patronen en kleurcombinaties hebben, is vooral te danken aan meester Hadj Fatollah Habibian Naiini. Bij het knopen beperkte hij zich tot minder dan tien kleuren en legde daarmee de basis voor de kleurcompositie van de nog altijd zeer geliefde tapijten uit Nain. De grondkleuren zijn tot op de dag van vandaag meestal wit of beige en blauw, al zijn er ook steeds vaker Nain tapijten in de kleuren rood, groen en geel. Typisch zijn florale patronen waarvan de contouren met zijde worden benadrukt. Door hun sobere elegantie passen Nain tapijten ook in moderne interieurs.

Bij Nain tapijten onderscheidt men vier kwaliteitsniveaus, die in Lah (het Perzische woord voor laag) worden aangegeven. Lah beschrijft het aantal draden waaruit de ketting is getwijnd. Hoe meer draden er worden gebruikt, hoe dikker de ketting en daarmee de knopen, en hoe lager de knoopdichtheid.

Bidjar ligt in de provincie Kermanshah in het noordwesten van Iran. Bidjar-tapijten behoren tot de stevigste en hoogwaardigste Oosterse tapijten. De meerderheid van de bevolking in Bidjar is Koerdisch.

Bij het Koerdische Bidjar-tapijt wordt een bijzonder dik inslaggaren, dat extreem hard is, aangeslagen. Zo ontstaat een keihard, bijzonder slijtvast tapijt. Vooral de jongere Bidjar-tapijten worden gesierd door het typische Herati-patroon, dat ook wel vispatroon (of Mahi-patroon) wordt genoemd.

Sarough (ook Sarouk, Saruk of Sarogh) behoort tot de bekendste knoopgebieden van Iran. Het ligt in de West-Perzische provincie Aarak en omvat de herkomstgebieden Arak, Djozan, Ghiasabad, Mahal, Malayer, Mohajeran, Sultanabad en Wiss. In Sarough worden Perzische patronen van alle soorten geknoopt, deels ook naar opgave van de opdrachtgever. Met voorliefde worden ook de naburige Farahan-dessins, de eigen Sultanabad-designs en het uit paisleymotieven bestaande, zogenoemde Mir-i-Boteh-patroon uitgevoerd. Kenmerkend voor deze tapijtsoort is de zeer goede wolkwaliteit van de pool; de scheerwol komt namelijk uit het Perzische hoogland. Het onderweefsel – ketting en inslag – bestaat echter meestal uit katoen. Bij oude en antieke tapijten vindt men vaak een blauwe inslagdraad. De knopingen zijn zeer fijn en de pool is relatief hoog.

Als een bijzonder geval van de tapijtknoopkunst in Iran gelden de zogenoemde Amerikaanse Saroughs, die in de periode van 1900 tot 1940 speciaal voor de Amerikaanse markt werden geknoopt. De kleuren van de Amerikaanse Saroughs zijn beperkt tot roest-, rood-, blauw- en enkele bruin- respectievelijk beigetinten en hebben een bloemenpatroon dat doorgaans zonder centraal medaillon uitkomt. In de jaren 1970 waren deze stukken ook in Iran erg geliefd en werden ze daarheen geherimporteerd. Vandaar de naam. Vanuit Iran kwamen slechts enkele stukken naar Europa. Daarom zijn de aanvankelijk naar Iran geherimporteerde stukken bijzonder zeldzaam.