Oude kelim | 300 x 165 cm | Nr. Z-1796

Gemêleerde oude kelimloper, bont met strepen en ruiten

Herkomst	Turkije
Afmetingen	300 cm x 165 cm (= 4,95 m²)
Vervaardiging	handgeweven
Materiaal	Inslag (Pool): wol (handgesponnen, natuurlijke kleurstoffen) Ketting: katoen
Poolhoogte	4mm
Productiejaar	1980
Kleur	bonte kleuren, terracotta
Oplage	uniek exemplaar

Herkomst

Stralende kleuren en eenvoudige, geometrische patronen – daarom zijn kelims over de hele wereld zo geliefd. Kelims (ook kilim, qilim) werden traditioneel alleen voor eigen gebruik gemaakt. Nomaden en boeren gebruikten en gebruiken hun kelims als tapijt op de vloer, maar ook als tent- of wandkleed, deken, kussen of tas. Omdat kelims in het dagelijks leven vaste metgezellen waren, dragen de patronen – hoe naïef ze ook mogen ogen – altijd een persoonlijke boodschap en hebben ze een betekenis voor de wevers en hun families.

In Europa zijn vooral kelims uit Turkije, het Kaukasusgebied, Iran, Afghanistan en het Turkmeense cultuurgebied bekend en geliefd. In werkelijkheid worden in alle landen waar tapijten geknoopt worden ook tapijten handgeweven. Deze oude kelim is rond 40 jaar oud en een echt liefhebbersstuk. X

Patroon

Het oppervlak van deze kelim oogt gemêleerd. De kleurnuances en licht-donkerschakeringen van het poolgaren laten de kleuren schitteren en maken het tapijt ongevoelig voor vervuiling. Door deze zogenoemde kleurverspringingen, abrash genoemd, oogt het tapijt levendiger. De melering ontstaat doordat de wol van deze kelim met de hand is gesponnen. Bij het verven nemen de vezels de natuurlijke kleurstoffen namelijk ongelijkmatig op.

De rechtlijnige strepen van deze kelim ordenen en structureren het patroon.

De herhalende elementen van dit kelim tapijt hebben geen specifiek centrum. Het terugkerende rapportpatroon werkt rustgevend, maar niet saai. Tapijten met een rapportpatroon worden ook wel doorlopend gedessineerd genoemd.

In het patroon van deze kelim springen vooral de ruiten in het oog. Ruiten zijn op een punt staande rombes, waarvan de vier gelijke zijden in het Oosterse tapijt gekarteld, doorgestikt of van haken voorzien kunnen zijn. De ruit behoort tot de oudste basisvormen in het Oosterse tapijt. In de islamitische wereld heeft ze een symbolische betekenis: ze verbeeldt de onsterfelijkheid van de ziel. Daarom kom je haar heel vaak tegen als vulmotief.

In de totaalindruk straalt het tapijt in bonte kleuren.

Materiaal

Kelims worden handgeweven en bestaan alleen uit ketting- en inslagdraden; ze hebben dus geen dikke, rechtopstaande pool. Kelims hebben aan beide zijden hetzelfde patroon en zijn daarom dubbelzijdig te gebruiken. Het patroon ontstaat door de gekleurde inslagdraden die in de kettingdraden worden geweven. Voor elke nieuwe kleur moet in elke rij een nieuwe draad worden gebruikt. De draadeinden worden mee ingeweven.

De inslagdraden van dit kelim tapijt bestaan uit handgesponnen schapenwol, geverfd met plantaardige kleurstoffen. Voordat het tapijt werd geweven, werden daarvoor eerst schapen geschoren en werd de wol vervolgens gereinigd, gekamd en ten slotte gesponnen. Na het spinnen wordt de wol van de kelim tapijten in een bewerkelijk proces met natuurlijke kleurstoffen geverfd. Door deze traditionele werkwijze oogt de pool van de kelim tapijten droog en licht pluizig. De kettingdraden van deze kelim bestaan uit katoen.