Antieke Afghan | 276 x 185 cm | Nr. Z-3110

Antieke Afghan, roestrood met rand en ruiten

Herkomst	Afghan
Afmetingen	276 cm x 185 cm (= 5,106 m²)
Vervaardiging	handgeknoopt
Materiaal	Pool: wol (handgesponnen, natuurlijke kleurstoffen) Inslag & Ketting: wol
knopen per m²2	240.000
Poolhoogte	5mm
Productiejaar	1920
Kleur	Roestrood, lichtrood
Oplage	uniek exemplaar

Herkomst

Tapijten die in Afghanistan worden gemaakt – de zogenoemde Afghan tapijten of Afghanen – zijn onmiskenbaar. In de culturele smeltkroes van Afghanistan kwamen wevers van de Belutsch, Turkmenen, Kazachen en Oezbeken samen, die invloeden uit hun landen van herkomst meebrachten. In de loop van de 19e eeuw stichtten Turkmeense stammen dorpen in Afghanistan, waardoor Turkmeense weefstijlen hun stempel op de regio drukten. De dessins van de verschillende stamgroepen, waaronder Esari, Salor, Tekke en Yomut, zijn zeer divers. Toch zorgen de kunstig uitgewerkte olifantspootmotieven (de zogenoemde guls), de levendige roodtinten, de sierbanen en de decoratieve eindstukken voor stilistische samenhang.

Stamwevers gebruikten natuurlijke kleurstoffen om een enorme rijkdom aan roodtinten te maken, van diep auberginebruin tot warm gebrand oranje. Die stralende kleuren worden traditioneel gecombineerd met heldere accenten in blauw en ivoor. Terwijl de stammen van Afghanistan vaak guls en gekartelde sterren gebruiken, zijn het de decoratieve randen en eindstukken waarin wevers van oudsher iets van zichzelf en hun cultuur in het dessin leggen. Dat geldt ook voor de decoratieve tapijten uit Buchara, waarin doorlopende gul-motieven veel voorkomen.

Het gul-patroon is een veelzijdig motief dat als medaillon of in een herhalend patroon wordt gebruikt. De motieven kunnen tegen een monochroom veld worden geplaatst of tot een indrukwekkend tegelpatroon worden samengevoegd. De volle kleuren en het gedurfde dessin van antieke Afghaanse tapijten maken er spectaculaire blikvangers van, die bij heel uiteenlopende interieurstijlen perfect tot hun recht komen.

Vanwege de politieke situatie in Afghanistan worden er tegenwoordig nog maar weinig Afghan tapijten gemaakt. Deze antieke Afghan is een verzamelaarsstuk. Hij is ongeveer 100 jaar oud en alleen daarom al een werkelijk bijzonder stuk. Antieke tapijten zoals deze Afghan zijn nog altijd zeer geliefd en worden door gerenommeerde veilinghuizen voor topprijzen geveild.

Patroon

De versierde omlijsting (rand) vormt een prachtig contrast met het centrum en verzorgt de overgang aan de zijkant van het tapijt.

In het patroon van deze Afghan springen vooral de ruiten in het oog. Een ruit is een op een punt staande rombe, waarvan de vier gelijke zijden in het Oosterse tapijt gekarteld, doorgestikt of met haken bezet kunnen zijn. De ruit behoort tot de oudste basisvormen in het Oosterse tapijt. In de islamitische wereld heeft ze een symbolische betekenis: ze staat voor de onsterfelijkheid van de ziel. Daarom kom je haar heel vaak tegen als vulmotief.

De achtergrond van deze Afghan is lichtrood. In de totale indruk overheersen daarnaast de kleuren roestrood en lichtrood. De rand is uitgevoerd in roestrood, lichtrood en zwart.

Staat

Je bent niet de eerste die deze Afghan mooi vindt. Hij had al eigenaren vóór jou, die hem gekoesterd en gebruikt hebben. De pool is plaatselijk afgesleten. De randen zijn deels beschadigd. Hij is omstreeks 1920 handgeknoopt. We hebben hem grondig gereinigd en met zorg gerestaureerd. Daardoor verkeert hij – ondanks zijn leeftijd – in zeer goede staat.

Materiaal

De techniek waarmee de materialen voor de pool van deze Afghan zijn gemaakt, is ruim 200 jaar oud. De wol is met natuurlijke kleurstoffen geverfd en met de hand gesponnen. Verven met natuurlijke of plantaardige kleurstoffen is ingewikkelder, duurder en tijdrovender dan verven met chemische kleurstoffen. Voor een stralend rood heb je bijvoorbeeld per kilo wol ongeveer een kilo gemalen meekrapwortel als kleurstof nodig. Voor een krachtig, niet te bleek geel is per kilo wol zelfs twee kilo van de kleurstof wouw nodig. Ook het spinnen van de wol is tijdrovend en arbeidsintensief. Bovendien beheersen steeds minder mensen het spinnen van wol met de hand.

Maar die moeite wordt beloond: door het verven met natuurlijke kleurstoffen behoudt de hoogwaardige wol haar natuurlijke vetgehalte. Wol die met natuurlijke kleurstoffen is geverfd en met de hand is gesponnen, levert fascinerende, changerende patronen op. De charme van handgesponnen wol, met haar lichte onregelmatigheden en natuurlijke kleurtinten, komt als contrast tot zijn recht in moderne interieurs, maar ook in ruimtes die traditioneler of in landelijke stijl zijn ingericht. De basis (inslag- en kettingdraden) van deze Afghan bestaat uit scheerwol.