Oude kelim | 198 x 95 cm | Nr. 17676

Geometrische oude kelimloper, donkerblauw met vakkenpatroon en rand

Herkomst	Turkije
Afmetingen	198 cm x 95 cm (= 1,88 m²)
Vervaardiging	handgeweven
Materiaal	Inslag (Pool): wol Ketting: wol
Poolhoogte	3mm
Productiejaar	1920
Kleur	Donkerblauw, beige
Oplage	uniek exemplaar

Herkomst

Stralende kleuren en eenvoudige, geometrische patronen – daarom zijn kelims over de hele wereld zo geliefd. Kelims (ook kilim, qilim) werden traditioneel alleen voor eigen gebruik gemaakt. Nomaden en boeren gebruikten en gebruiken hun kelims als tapijt op de vloer, maar ook als tent- of wandkleed, deken, kussen of tas. Omdat kelims in het dagelijks leven vaste metgezellen waren, dragen de patronen – hoe naïef ze ook mogen ogen – altijd een persoonlijke boodschap en hebben ze een betekenis voor de wevers en hun families.

In Europa zijn vooral kelims uit Turkije, het Kaukasusgebied, Iran, Afghanistan en het Turkmeense cultuurgebied bekend en geliefd. In werkelijkheid worden in alle landen waar tapijten worden geknoopt ook tapijten handgeweven. Deze oude kelim is ongeveer 100 jaar oud en een echt liefhebbersstuk.

Patroon

Het zogenoemde vakkenpatroon van deze kelim doet denken aan een weelderig begroeide tuin met geometrisch ingedeelde, afzonderlijk omlijste perken. Deze vormgeving is zo kenmerkend dat tapijten met een vakkenpatroon ook wel tuintapijten worden genoemd. De afzonderlijke cassettes van het patroon van deze kelim tonen verschillende motieven, maar volgen een streng symmetrische, rechthoekige ordening.

Dat heeft een reden: grote delen van Perzië en veel andere regio's in het Midden- en Nabije Oosten zijn woestijn- of steppeachtige droge gebieden, waar vaak de zogenoemde irrigatietuinbouw wordt toegepast. Daarbij wordt water via kleine bevloeiingskanalen naar de bedden geleid. Het veldpatroon geeft dit bevloeiingssysteem sterk vereenvoudigd weer. Door de droogte in deze regio's zijn bloeiende en groene tuinen bovendien iets heel bijzonders. Het veldpatroon komt daarom waarschijnlijk voort uit de wens om een stukje tuin en daarmee een klein paradijs in huis te halen. In de Koran komt het begrip tuin als aardse tegenhanger van het paradijs – overigens een woord van Oud-Perzische oorsprong – zeer vaak voor.

In de totaalindruk overheersen donkerblauw en beige. De rand is uitgevoerd in lichtrood en donkerblauw.

Staat

Je bent niet de eerste die deze kelim mooi vindt. Hij had al eigenaren vóór jou, die hem hebben gewaardeerd en gebruikt. Hij werd rond 1920 handgeweven. Hij is grondig gereinigd en verkeert in goede, maar slechts gedeeltelijk gerestaureerde staat. Alleen de franjes van het tapijt zijn deels licht beschadigd. Aan één zijde ontbreken delen van de rand. We hebben deze kelim niet volledig gerestaureerd, omdat we vinden dat hij zoals hij is een bijzondere uitstraling heeft. Als je dat wilt, restaureren we het tapijt natuurlijk graag verder voor je. We kunnen vrijwel elk tapijt weer in een bijna perfecte staat brengen.

Materiaal

Kelims worden handgeweven en bestaan alleen uit ketting- en inslagdraden; ze hebben dus geen dikke, rechtopstaande pool. Kelims hebben aan beide zijden hetzelfde patroon en zijn daarom dubbelzijdig te gebruiken. Het patroon ontstaat door de gekleurde inslagdraden die in de kettingdraden worden geweven. Voor elke nieuwe kleur moet in elke rij een nieuwe draad worden gebruikt. De draadeinden worden mee ingeweven.

De inslagdraden van dit kelim tapijt bestaan uit handgesponnen schapenwol, geverfd met plantaardige kleurstoffen. Voordat het tapijt werd geweven, werden daarvoor eerst schapen geschoren en werd de wol vervolgens gereinigd, gekamd en ten slotte gesponnen. Na het spinnen wordt de wol van de kelim tapijten in een bewerkelijk proces met natuurlijke kleurstoffen geverfd. Door dit traditionele procedé oogt de pool van kelim tapijten droog en licht pluizig. De kettingdraden van deze kelim bestaan uit wol.